«چه پُل / chapoel »

«چه پُل / chapoel »
«چه پُل»واژه ای لکی و به معنای کسی است که بر خلاف عادت و طرز معمول همه از دست یا پای مخالف استفاده کند، چه در هنگام کار کردن یا نوشتن و تیر اندازی با سنگ یا تفنگ و….. همانطور که از نوشتار کلمه بر می آید از دو جزء « چه پ+ئُل »ترکیب یافته .جزء اول که همان سمت چپ و مخالف راست است اما در مورد جزء دوم که « ئُل »باشد با توجه به اینکه هنوز کسی به طور جدی بر روی پسوندها و ترکیبات واژه های زبان لکی کاری انجام نداده است ، هم می توان آن را پسوند به حساب آورد و هم آن را اسم دوم ترکیب محسوب کرد.در مورد فرضیه ی اول که می تواند پسوندی به معنای تمایل و میل داشتن است ،که می توان آن را اینگونه معنی کرد : « کسی که به استفاده از نیروی چپ بدن تمایل دارد.»در مورد اسم بودن جزء دوم می تواند «بال » باشد که همان معنی دست را می دهد .با توجه به اینکه در اکثر فرهنگهای فارسی بال را یکی ازمترادفات دست آورده اند، می تواند تطور یافته ی بال باشد در این صورت به معنای : « چپ بال یا همان چپ دست است.در فرضیه ی دوم می توان آن راصورتی از بیل دانست که بازهم به خاطر مرور زمان و هم مخرج بودن حرف آخر چپ « پ» و حرف اول بیل «ب» در هم ادغام شده و و واژه ی «چه پئُل» را ساخته است. اگر توجه کرده باشید هنگام بیل زدن کسانی که چپ دست یا چپ پا هستند بیل را بر خلاف همه ی افراد راست دست و راست پا می گیرند و دقیقا با پای چپ بیل می زنند و این هم می تواند از این عمل ریشه گرفته باشد و در اصل چپ بیل بوده باشد و به مرور زمان و ساده خواهی افراد به شکل « چه پئُل » در آمده باشد.در زبان لکی برخی را سیِ ده س می خوانند ومعنای آن این است که تیرشان به خطا نمی رود .بیشتر این اصطلاح بر آدمهای چپ دست اطلاق می شود زیرا مردم معتقدند که این افراد هم تیرشان بدون کوچکترین خطا به هدف می خورد ، یعنی «قز/qez»است وهم از شدت و کشندگی زیادی بر خوردار است.۲۲مردادماه روز جهانی چپ دستهاست.
(مهدی زینی)

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

12 + = 17