«مال باوئن /باوو/ bawoen/bawoe»

فرهنگ عامه لکی, [۰۴.۰۱.۲۱ ۲۲:۲۱]
«مال باوئن /باوو/ bawoen/bawoe»
مال باوئن اصطلاحی لکی است که برای خانواده و اقوام نزدیک عروسهای لکستانی به کار می رود. این اصطلاح در فرهنگهای همسایه هم موجود است.معادل فارسی آن خانه ی پدران با الف و نون جمع است.هر چند در زبان فارسی اینچنین موردی دیده نشده و رایج نیست.برخی واژه ها و اصطلاحات زبان لکی حتما معادل و مترادف و همسانی در زبان فارسی ندارند و این نشانه ی گستردگی و تسلط زبان لکی بر امور و محسوسات اطراف خود و بی نیازی از زبانهای دیگر برای واژه سازی است.
در فرهنگ لکی گاهی یک ایل،طایفه و دودمان مال باوئن کسی محسوب می شوند. مردها هم مال باوئن دارند منتهی بیشتر روی عروسها زوم شده است.این مورد با توجه به وابستگی نسبی و گاه سببی یک عروس مشخص می شود.
برای مال باوئن در ادبیات شفاهی و مکتوب لکی موارد مستند و موثق و شاهد مدعا فراوان است که در زیر به برخی از آنها از دریای بیکران فرهنگ لکی برای رفع تشنگی اشاره می شود.
ابیات موگه:
مال باونکم و کلی نی بو آگر لیش بچو شمال و پی بو
مال باونکم هزار هزاره هر روژی هزار ویر ار مزاره
مال باونکم برزی دنگمه قلای آوه نوس وخد تنگمه
بچیم ئو دیار کزی باوانم اخه بگیریم کور بو چاوانم
ابیات چهل سرود و ترانه :
مونگ شئله کیشیا و سر کلاوان تُمرز یه لیله میا بچوئه باوان
و باوان مچی فره ننیشی آویله شیری دل و تشیشی
و باوان مچی فره ننیشی دسگیرو دیری دل و تشیشی
هی رن هی رن باوانم رن کل کچ ار قی سر قاوانم رن
مال باونکم ئی توئه دیمه و حکم خدا گل داسی خیمه
واته های لکی:
ی دته متوینی مال باوئنی آوا کی ،چن خویه نمتوینن مال برائی آوا کن
این واته صورتهای دیگر هم دارد ، در اینجا منظور این است که برادران و کلا مردان باید زودتر ازدواج کنند تا سر و سامان بگیرند.
دت کور و شل هر دک ئی باوو .یعنی دختر کور و شل هر به خانه ی پدر بر می گردند.معادل آن در زبان فارسی این واته است که می گوید :مال بد ریش صاحب.
وت : ای مال بوئن یزن بکو بی ، ئی مال حسویرو خوری نویی.به این معنا که عدم هماهنگی و بی میلی یک طرف نمایان است.
اصطلاحات:باوئن بویی(باوئن آوا). = پا گشا کردن عروس./باوئنی =هدیه ای که از طرف خانواده ی عروس هنگام پا گشا کردن به او داده می شود.

#مهدی_زینی

http://telegram.me/farhangelakI

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

23 + = 31