+کرت کرتِ ولاش

+کرت کرتِ ولاش
ولاش کِرت کِرته ، ویه ر گیر ئو تاشه / واهنگه عرشه، وه ر که مه ر حه سوین(شعرگرین/مهدی زینی)
ولاش یکی از کوهها وقلل گرین است با ارتفاع تقریبی ۳۷۲۰متر که بین الشتر وبروجرد وبیرانشهر قرار دارد.این کوه تا اواسط تابستان دارای قله ای پر برف است.چندین سراب پر آب از دل کوه بیرون می آید،که می توان به سراب نرم در منطقه ی بیرانوند،سراب زز وسراب پرسک در الشتر وسراب سفید در بروجرد اشاره کرد.در نگاهی از منظر الشتر به ولاش کرت هایی در سینه ی کوه دیده می شود که در این مقال منظور ومقصود ماست.کرتهای ولاش همانند پهلوهای هشتاد پهلوی خرم آباد کاملا مشخص ونمایان هستند وبه خاطر شباهت این مواضع به کرتهای باغبانی وکشاورزی در اصطلاح لکی به کرتِ کرتِ ولاش معروفند.
کرت واژه ای است که در زبان لکی به تبع زبان فارسی وزبان اوستایی موجود است.کرت به معنی قسمتی از زمین است که برای کاشت سیفی جات و…انتخاب و جدا (پاره) گردیده وبا روشهای کشاورزی آماده می گرد د. درفرهنگ دهخدا ودیگر فرهنگهای فارسی اینگونه آمده است : قطعه ای از زمین زراعت کرده و سبزی کاشته که کَرد نیز گویند. (ناظم الاطباء). کرد. کرذ. هر یک از بخشهای تقریباً مساوی مزرعه یا باغچه . (فرهنگ فارسی معین ( وسیله ای دیگر در زبان فارسی و لکی موجود است وآن کارد(چاقو) می باشد که با کرت مورد نظر ما از یک ماده ی اوستایی گرفته شده اند.از انواع جنگ ابزارهایی که در اوستا به آنها اشاره شده است یکی همین کارد است.در وندیداد پاره ی ۶ فرکرد ۱۴ وپاره ی ۹ فرکرد ۱۷ به آن اشاره شده است.در اوستایی کرت kareta خوانده می شود از مصدر karet و به معنی بریدن است.این واژه با پرقیکس (پیشوند) فرا به صورت “فرکر” یا “فرکرد” به معنای فصلی از کتاب یا هر چیزی در می آید ومعادل saction لاتین وفصل عربیست.
در بهرام یشت پاره ۲۷ گفته شده است که:( بهرام،ایزد پیروزیِ مزدا آفریده به پیکر جنگاور شکوهنده وزیبا،کاردی زرکوب وپر ونقش ونگار در بر دارد.)در اوستا از سه نوع پزشک نام برده شده ،که یکی از آنها کارد پزشک (جراح) kareto paeshazaاست که کارش پاره کردن وجراحی است. در مورد این واژه درجای جای اوستا شاهد بسیار است. در زبان پهلوی kart گردیده است همچنی به صورت کَرتَک کَرتَک= kartak kartak قطعه قطعه، تکه تکه و کَرتَک کَرتَکیه= kartakih kartak تکه تکه ـ قطعه قطعه شدگی، انشقاق آمده است.در کتاب راهنمای ریشه فعلهای فارسی کَرِت به معنای بریدن(کارد)آمده است. آقای پور داوود معتقد است که کارد امروزی وکرت(پاره ای از زمین)بازمانده ومیراث همان کرت kareta اوستای هستند.
منبع:وندیداد،پور داوود/زین افزار،پور داوود/فرهنگ دهخدا/فرهنگ معین/فرهنگ واژه های پهلوی ،گرد آوری: ژاله آموزگار، احمد تفضلی، بهرام روشن ضمیر و بهرام فره وشی، مکنزی (Mackenzie)، آنکُتیل دوپِرون Anquetil du perron/راهنمای ریشه ی فعلهای ایرانی،دکتر محمد مقدم/
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 + 1 =