«چوی گه لِ گرگ»

«چوی گه لِ گرگ»
در میان واته های لکی ، گاهی ترکیباتی وجود دارد که با چند واژه ی اندک می توان به یک معنای بزرگ اشاره کرد.اکثر این ترکیبات با یکی از ادات تشبیه شروع می شوند.وجه شبه و مشبه به این نوع تشبیه محذوف است .یکی از این ادات چوی = چون است.همانند : چوی ئور وهار= چون ابر بهار /چوی گال دُما گرگ = مانند فریاد بعد از گرگ/چوی ویه ر سه ر کویِ = مانند برف سر کوه ./چوی قلا ئو به چ قلا = مانند کلاغ و جوجه کلاغ.و از این قبیل ترکیبات که بسامدی فراوان دارد و دارای معانی بزرگ هستند..
آنچه مورد نظر ماست ، ترکیب : «چوی گه ل گرگ = مانند گروه گرگها ، می باشد. منظور از این واته این است که با تشتت آرا و نظرات مختلف و عدم استفهام همدیکر کارها به انجام نمی رسد.به نظر می رسد که این واته در جای مناسب به کار نرود چون اکثرا گرگها وقتی که به طور گروهی حمله می کنند، با شکست روبرو نشده و دست خالی بر نمی گردند.
این واته دارای دو معنی متضاد است و برای هر دو معنا کار برد د ارد .یکی اینکه می گویند گروه گرگ ها غیرت ندارند و دوم اینکه حمله ی گله ی گرگ ها خطر ناک است و فلان مردمان همچون گله ی گرگ حمله می کنند.
باید متذکر شویم که این واته در ر ابطه با حمله ی گرگها به انسان صادق است در غیر این صورت گرگ هنگام هجوم دسته جمعی بسیار خطر ناک و غیر مهار هستند.
آنطور که محققین می گویند:« نکته‌ای که باید درباره گرگ‌ها بدانیم این است که این جانور از آتش می‌ترسد و همچنین هیچگاه به انسان به عنوان یک طعمه نگاه نمی کند، بلکه از انسان می ترسد و سعی می کنئ خود را از انسانه پنهان کند.این موضع نسبت به یک گرگ تنها یا یک گله ی گرگ صدق می کند و تنها در صورتی که انسان خود را ضغیف و نا توان نشان دهد گرگ حتما به او چشم طمع خواهد داشت.
تا به حال گزارشی از حمله گرگ یا گله ی گرگ ها به یک جمع(حتی ۲ نفره) وجود ندارد و گرگ ها معمولا به انسان تنها حمله می کنند ، در ضمن احتمال حمله ی یک گروه گرگ بسیار بیشتر از یک گرگ تنهاست .»
با توجه به موارد فوق می توان منظور مردمان از این واته ی تشبیهی همان ناکارایی گرگها در برابر انسان دانست ولا غیر.
همچنین مردمان ما ابیاتی را به عنوان یک واته ی منظوم دارند که ضمن آوردن واته ی« چوی گه ل کرگ » آن را هم به عنوان شاهد مدعا ذکر می کنند و ما آن را در زیر عنوان کرده ایم..
هه نیِ هشدیم هر ئی گه شدیم. = وقتی که هشت نفریم فقط می گردیم./هه نی هه فدیم هه ر بهُفدیم.= وقتی که هفت نفریم فقط می خوابیم./هه نیِ شه شیم،هه ر مه نیشیم.= وقتی که شش نفریم فقط می نشینیم./ هه نی په نجیم، هه ر ئی له نجیم.= وقتی که پنج نفریم ،فقط با هم لج بازی می کنیم./ هه نی چواریم ،ده س پیچه ماریم.= وقتی که چهار نفریم فقط بهانه می گیریم./ هه نی سه ییم ،که م کاریم .= وقتی که سه نفریم ،کم کار می کنیم./هه نی دوییم ، وه کاریم.= وقتی که دو نفریم ، کارا و پرکاریم ./ وه تنیایی ، نون ئیره ماریم.= وقتی که یک نفریم ، دنبال رزق و روز هستیم و مسولیت پذیر.(فولکلور لکی)
منبع : فولکلور لکی / مقاله ی مهندس هوشنگ ضیایی/
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

۲ پاسخ‌ها

  1. وحید عباسیان گفت:

    جالب بود. فکر کنم چویی ویئ مه رِکیا (همچون درخت بید میلرزید) هم از این دسته باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 + 1 =