چند واژه ی مشترک زبان لکی و زبان پهلوی

چند واژه ی مشترک زبان لکی و زبان پهلوی
«زُچه د ایین zochah dayen»
«زچه دایین» با ضم اول، واژه ای لکی و مصدر است که معنای رویش و به دنیا آمدن و رشد کردن از آن فهمیده می شود. زمانی که افراد به سن پانزده سالگی می رسند و می توانند کارهای کوچک و آسان را انجام دهند و به قول معروف ،کمک خرج پدر و مادر باشند می گویند: فلان زچه داسیِ = بالغ شده است. درزبان پهلوی این واژه با کسر اول آمده است. زِچ= zech = زیچ ، زایچه.
در فرهنگ دهخدا برای دو واژه ی « زچ » و «زچه » معنای زن نوزای و زنی که تازه زا داشته است و تا چهل روزبا این نام خوانده می شود.
«زریکه zerikah»
«زریکه» با کسر اول واژه ای لکی و به معنای با صدای بلند و زیر به خاطر درد و المی بزرگ داد کشیدن است.مصدر آن زریکُنن است (zerikonen) . واژه ای دیگر داریم که «چریکه» است و مترادف این واژه ی اخیر است.گاهی هم به درد آمدن عضله یا قسمتی بدن را به طور ناگهانی زریکه می گویند، در این مورد گاهی لرپه lerpah و گاهی لریپه leripah را به کار می برند.گاهی با تکرار آن شدت و حدت گریه وزاری را می رساند.(زریک زه ک)zerik zak
در زبان پهلوی به شکل زریک با فتح اول آمده است.«زَریک= zarik زاری، شیون، غم، غصه، اندوه، ماتم.»
په ر وار کردن / parvar kerden
پروار کردن در زبان لکی عبارت است از : نگهداری و تتمیع کردن چهار پایان حلال گوشت به خاطر چاق شدن و استفاده ی از سود ویا بهره بردن از گوشت آنها.واژه ی «په روار» به معنای چاق و گوشتمند است.
در زبا پهلوی به معنی خوراک دادن و جسم را پرورش دادن آمده است. «پَروار= parvãr پروار»
(اِ) جانوری باشد که آنرا در جای خوبی بندند و خوراک لایق دهند تا فربه شود. (برهان ). جانوری که در خانه ٔ تابستانی خنک بربندند تا فربه شود بدین جهت پرواری گویند و مردم گمان برند که بمعنی پرورش داده است وحال آنکه بدین معنی پرورده است نه پرواری . (رشیدی ). || (اِمص ) پرورش . آنکه خود را بپرورانند.(لغت نامه ٔ اسدی ) :
روان پرور ایدون که تن پروری /به پروار تن رنج تا کی بری .(اسدی)
منابع : فرهنگ پهلوی به کوشش ژاله ی آموزگار و دیگران./فرهنگ دهخدا /
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

۲ پاسخ‌ها

  1. مهدی زیار گفت:

    سلام بر استاد زینی بزرگوار

    دس خوش جناب زینی واقعن لذت بردم از اینهمه تنوع که در این وبگاه به اشتراک گذاشتید.

    واقعن جای تشکر داره. زنده باشی استاد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

56 + = 63