+پِیمونن / pemonen

+پِیمونن / pemonen
” پیمونن ” واژه ای لکی و به معنای تعیین مقداری از اجناس مانند : گندم و جو و دیگر غلات و حبوبات است.برای این کار از ظروفی مانند ” نیم منون ” و “کیله” که عموما معادل سه کیلو گرم است ، استفاده می شود. بر خلاف اکنون که برای توکیل اجناس از ترازوها و باسکولهای دیجتالی برای وزن کردن صو گرم تا چندین تن استفاده می شود،در گذشته برای این کار در هنگام تابستان وقتی که خرمنهای کشاورزی کوبیده می شد ،آن را به شکل ” ته رت “tart در می آوردند و پس از آشیر داری (شه نیاری) به غله ی خالص بدون کاه ” مایه ” تبدیل می شد .برای اندازه گیری مقدار در آمد یکی از افراد باتقوا را خبر می کردند تا آ نرا “کیل ” keyl کند.
فرد مورد نظر با بر زبان آوردن :الله و محمد و علی کار ر ا شروع می کرد ،هنگامی که به عدد سیزده می رسید ،دو گونه رفتار می شد .یا به جای سیزده می گفت :زیاده هی زیاده ، یا می گفت دوبار دوازده که البته این طرز رفتار در رابطه با باورهای مردم در باره ی نحوست عدد سیزده بود.در هر صورت این کار را “پیمونن ” می گویند که همان واژه ی مورد نظر ماست.
وسیله ی کیل کردن « کیله kilah »نام داشت و عموما سه کیلو گنجایش داشت ،گاهی هم به نوعی دیگر از این وسیله «نیم مه نو» می گفتند و یک کیلو و نیم گنجایش داشت.آنطور که مردمان نقل می کردند در برخی نقاط گنجایش این وسیله گاهی تا چها و نیم کیلو هم بوده است وبه نام مالک یا خان همان منطقه موسوم گردیده است.
یک شوخی در بین مردم هست، به کسانی که ادعا ودر خواست چیزی بیش از استحقاق خود را می نمایند ، می گویند :« البته وه کیله هورو»حالا چرا این را می گفتند بر من معلوم نیست ،شاید برخی دوستان این را آگاه باشند .
در زبان فارسی به معنای طی مسافت و سنجش فاصله کار برد دارد ودر واژه هایی همچون : راهپیمایی و پیمودن و پیمایش (اندازه گرفتن) و… دیده می شود.

این واژه در زبان پهلوی به صورتهای زیر وجود د ارد.
پَدمون= padmun حد، اندازه، سایز
پَدمونَتَن= padmunatan اندازه گیری ـ تعیین حدود کردن
پَدمونَم= padmunam اندازه گیری ـ تعیین حدود کرد یا می کند
پَدمونید= padmunid اندازه گیری ـ تعیین حدود کردم یا می کنم
پیمودَن= paymudan پیمودن، اندازه گرفتن، متراژ کردن
منابع : فرهنگ پهلوی ،ژاله آموزگار و دیگران /
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی پنج کتاب 1.رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» 2. کتاب چپرا شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی 3.کتاب سالفه یا مینی مالیست لکی 4. مجموعه ی شعر لکی به نام کژاوه هویر 5. مجموعه ی شعر فارسی به نام ورینجه که هر پنج به چاپ رسیده اند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 40 = 42