+په ره نگلا parangela /

+په ره نگلا parangela /
” په ره نگلا ” واژه ای لکی و به معنای خار و خاشاک خشک شده است که توسط باد به هر طرف برده می شود.این واژه دو جزء دارد :په ره ن + نگلا . قسمت اول آن اوستاییست که به چگونگی آن خواهیم پرداخت.قسمت دوم که همان گلال است ونباید با گلال لری به معنای رودخانه اشتباه شود، هر چند در لری هم به برگهای خشک پاییزی گلال می گویند.”نگلا” که لام و نون آن حذف شده ، به معنای برگ گیاهان و درختان است که به خاطر فرا رسیدن پاییز بر زمین می ریزد.در زبان کردی هم این واژه ی (گلا) وجود دارد.ودر فولکلور کردی به صورت : گه له ئو گه لئو گه له /هی وی وی گه لا ویژه/وجود دارد.در زبان لکی هم تقریبا با زبان کردی یکسان است.واژه ای دیگر که در ارتباط یا این وآزه آمده ” که نگلاشک ” است که گیاه خشک شده ی کنگر را گویند و به خاطر سبکی توسط باد به هر جا کشانده می شود.
در فولکلوری لکی هر چند طنز به این واژه اشاره گردیده استک
ئامان گلیا مِن مِ ردم / چوی په ره نگلا (که نگلاشک) وا بردم
اما جزء اول که په ره ن (پارن ) باشد ریشه ی اوستایی د ارد و به معنای سبک و چابک و زرنگ است.در اوستا ایزد بانویی به نام پارند وجود دارد.این ایزد بانو همانند «اشی» نگهبان گنج و دارایی و نعمتهاست.معنی پارندی ، پُری و فراوانی یا فیض و فراوانی دارد.این ایزد با صفت ” سبک گردونه” (دارای گردونه ی چست و سبک رونده ) توصیف شده است.در زند ،«پارند»شده است. نریو سنگ در گزارش سنسکریت یسنه(هات۱۳،بند ۱)می نویسدک«پارند پاسبان گنجهای نهانی است. » که احتمالا منظور معادن است.
در ویسپرد ترجمه ی پور داوود کرده ی هفتم ،بند دوم در مورد «پارندی» اینگونه آمده است.
«پارندی چُست را می ستایم:آن چُست در میان چُست اندیشان،آن چُست در میان چُست گفتاران،آن چُست در میان چُست کرداران را،آن که تن را چُستی بخشد.»
با توجه به اینکه “په ره نگلا ” ی لکی در مسیر باد تند و سبک می رود و مظهر سبکی و عدم مقاومت در برابر باد است که از آن چُستی و چابکی و تند رفتن درک می شود ،می توان آن را از واژه پارندی متاثر و بازمانده ی زبان اوستایی دانست. در طول زمان دال این واژه حذف شده وبه پارن(په ره ن)تبدیل شده است.
منابع:اوستا ،گزارش دوستخواه./ویسپرد،ترجمه ی پور داوود./
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

6 + 4 =