«واته ی لکی»

«واته ی لکی»
«نون هواردن هم خِیه»non hoarden ham kheyah (نان خوردن هم عادت است)
این واته که در بین مردم ما مرسوم است مضمونی (میه فه ز) دارد که از طرفی دلالت بر ترک عادت واز طرف دیگر ثابت ماندن بر آن را تاکید می کند.ابتدا می گوید که می شود عادت را ترک کرد حتی نان خوردن که از احتیاجات اساسی و مبرم انسان است، تحت شرایطی فراموش خواهد شد. .دوم اینکه هر کاری از روی عادت و پر کردن و گرایش زیاد به یک عادت تبدیل می شود.
این واته مسمایی در بین سالفه ها دارد وخلاصه ای از آن اینگونه است که در زمانهای گذشته شخصی به خاطر ناداری و نداشتن آذوقه ای از آرد برای درست کردن نان ،بر شکم خود سنگ می بست و هنگامی که از او می پرسیدند : چرا این کار ر ا می کنی ؟برای اینکه دیگران متوجه فقر و فاقه ی او نشوند ، می گفت: می خواهم نان خوردن را ترک کنم ،چون نان خوردن هم نوعی عادت (خِیِ) است.
از سویی دیگر می توان به خوردن نان بلوط روی آورد و نان کز دار آن را پیراشکی فرض کرد و رفع جوعی نمود و رنگ و رویی به هم زد.مگر نشنیده ای که گفته اند :
که لک کِزِن شیر بِزِن / ئیِ یه ک رزن / دایا تو بیر تویک بِرِزِن (ای پیر زن صورت چروک دار شیر بز را با نان بلوط ترید کن تا صورتت جوان شود) البته این ابیات زمانی که نان بلوط نعمتی وافر به حساب می آمد، رونق داشت .
با توجه به این واته هم اکنون که نان هم همانند دیگر اجناس و مایحتاج اولیه ی زندگی دارد گران می شود ، باید سنگ بر شکم بست و بر عادت (خِیِ) بودن آن صحه گذاشت. البته در برخی خانواده های ایرانی علاقه و رغبتی به خوردن نان نیست ، اما در میان برخی دیگر که اکثر خانواده های ما جزوی از آن هستند ،اولین سفره آرای خانواده نان است.
حالا مانده ایم که چطور این واته به گوش مسولین و تصمیم گیران «بخور و نخور» کشور ما رسیده است.
مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 + 5 =