«هِش»

+«هِش»
هه نی هم بی که س ئو دل ریِشم ئیمشو / هه نی هم بی ریِ ئو بی خیِشم ئیمشو
هه نی هم ئاگِرِت دا ، وه لگیِ سُمبل / دلم بو مه س ئو، تِیژه هیشم ئیمشو
ئه را زجرم یِهاتِن ئه ج ئیواره / دو گرگِ چیه م چُنوک ئی کِیشم ئیمشو
قرارم دیه نه مه ن سه برم ته مُمه / پژاره ت ، ما یله وه نِشم ئیمشو
مِ خاوُ نیرم ، تونیش هم بیِ ئه نوزی / هه لورِک ته ج طلا مه تِیشِم ئیمشو
غزلی که خواندید : بروزن مفاعیلن / مفاعیلن / فعولن / است و در بحرهزج مسدس محذوف سروده شده است. « ئیمشو» ردیف و کلماتی همچون :رِیش /خِیش /کِیش /هِیش /نِیش و تِیش قافیه اند .این موضوع را به این خاطر مطرح کردم که دوستان با معنی دو واژه از واژه های قافیه (هِش و کِیش) آشنا شوند و مطمئن هستم که معنی دیگر واژه ها را می دانند.همچنین ما می توانیم ترکیبات جدید و واژه های ترکیبی نو بسازیم ، اما مجاز نیستیم که واژه هایی را که در زبان وجود دارد نا درست و نابجا به کار ببریم.البته بیشتر هم تقاضایی است از دوستان که در نوشته و شعرهایشان واژه های لکی که در حال فراموشی هستند ، به کارببرند.
هِش / hesh /هِشِر/ hesher
هِش یا هِشِر واژه ای لکی و به معنای فکر و خیال است .می توان آن را به عنوان فکر و یا خیال نهادینه شده و عجین در وجود افرد تلقی کرد ، چرا که بعضی مواقع ادمها برای انجام کاری و یا به فعلیت رساندن فکری ، عاشقانه ، در معاملات ویا در مهاجرتها و….اصرار و پافشاری داشته باشند و راهنماییها و نصایح دیگران بر روی آنها تاثیری نداشته باشد، مخصوصا در مواردی که موضوع عشق و وصلت با کسی در میان باشد.در زبان لکی اینگونه افکار را که همراه پافشاری و اصرار است به «هِش» یا «هِشر»موسومند.گاه از دست دعا و تعویذ هم کاری ساخته نیست. هِش دارای معنی دیگر هم هست که تسلط و منت را به ذهن متبادر می سازد ، مثا اینکه می گوییم : فلانکس از زیر هِش بیرون آمد یا در زیر هِش قرار گرفت.شاید در این مورد منظور از هِش فکر برتر کسی باشد که آن را اعمال می کند و دیگران را مطیع خود می سازد.
«کِش /kesh »
»کِش » واژه ای لکی و به معنای محرک وتحریک کننده است. افرادی هستند که در زندگی افراد دیگر دخالت می کنند و سعی بر آن د ارند که با او را به هر طریقی از ادامه ی راهی بازدارند و به سمت و سویی که مورد نظرشان است ، سوق دهند ، کار این افراد در زبان لکی ،« ئیِ کِش بیین »و تحریک کردن است.
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 19 = 24