+قره نفل

+قره نفل
شاعر گرانقدر لک زبان مرحوم ملا منوچهر کولیوند در چکامه ای که منظورشان وصف حضرت علی(ع) است و به عنوان شمس زرین مشهور است ،از گلهای بسیاری نام می برد که گذشته از احاطه ی کامل ایشان بر نام گلهای زیبا،حاوی نکات جالب دیگر هم هست.ایشان از گلی به نام “قره نفل” اسم می برد که هدف ما پرداختن به این گل وسابقه ی تاریخی و رویش آن در کوههای گرین است.
شمس زرین بال زرین با فروغ و فتح فرین / فوق و فرق و شرق گرین صبحدم هات ئو
ارغنون ویاسمن گل،سوسن و نسرین و سنبل / نرگس و شوخ و قره نفل، گل شقایق داغدار
مرحوم پور د اوود در کتاب هرمزنامه درجایی که در مورد لادن صحبت می کند وآن را غیر از گل معروف لادن می داند ولادن را در اصل گونه ای صمغ خوشبو و از مشمومات می داند وبرای شاهد مدعا از شعرای گذشته ایران زمین ابیاتی را مثال می آورد.ایشان می گویند : که گل لادن –هزار سال پیش- وقتی از امریکای جنوبی به ایران رسید ونام مناسبی نداشت وایرانیان به خاطر هم بو بودن این گل با صمغ لادن آنرا لادن نامیدند.پور داوود معتقد است که با میخک نیز این کار را کردند .میخک یکی از دیگ ابزارهای(ادویه) بسیار معروف است وآن غنچه ی نا شکفته ی درختی است به شکل میخ کوچک ودرخت آن بومی جزایر مالایی می باشد.میخک مانند دارچین وفلفل وزنجبیل وهل از هند وجزایر دریای هند واقیانوس چین به ایران آورده می شود وایرانیان از قدیم با آن آشنا هستند.در یونانی به آن کروئفلون (karuophalon)می گویند واین کلمه در ایران به قرنفل تبدیل شده وگل میخک را هم قرنفل می گوییم.یکی از گلهای اروپایی که وارد ایران شده به خاطرشباهت بو و گلهای آن با میخک درختی، میخک نامیده شده است.
در کوههای گرین گلی قرمز رنگ می روید که به گل میخک معروف است.این گل بر خلاف میخک خوشبو وادویه ،که در هندوستان می روید واز درختی تنومند به بار می آید،از نباتات است وگیاهی کوچک وبوته دار می باشد. در فرهنگهای فارسی دهخدا ومعین برای قرنفل گل میخک را ذکر کرده اند.
نام =قرنفل/تیره (خانواده)گیاه شناسی=میخک/نام علمی= Dianthus barbatus /
گلهای نوعی از قرنفل که در گرین می روید، شبیه گلهای میخک درختی وقرنفل باغچه است . دارای برگهای باریک وشاخه های دراز است که در انتهای آنها گلهای قرمز یا بنفش پنچ پر وجود دارد.در ارتفاعات متوسط کوهها وبرروی تخته سنگها دیده می شود،به طوریکه از فاصله ی دور خودنمایی می کند.در منطقه از این گیاه برای تسکین دردهای لثه ودندان استفاده می شود. به نظر می رسد که مرحوم ملا منوچهر در چکامه ی خود به این گل زیبا نظر داشته است وارتبا ط اسمی آن را با گل قرنفل ومیخک می دانسته است.
منبع هرمز نامه ی ،پور داوود/فرهنگ معین/فرهنگ دهخدا/دیوان ملا منوچهر کولیوند
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

7 + 2 =