+قاز ئو قلنگ

+قاز ئو قلنگ
تو بوینه قازیِ مِ وه قلنگیِ /لونه بوینیم ئر کوی بلنگیِ
در این فولکلور از دو پرنده نامبرده شده که عاشق ومعشوق باید در هیئت این دو پرنده با هم به مکانی بلند پرواز کنند ودر آنجا خانه ای برای زندگی بسازند.پرنده اولی که قاز =غازاست،با توجه به اینکه در زبان لکی حرف “غ “نداریم با حرف “ق ” آمده است.مانند واژه ی “مرغ ” که در لکی ” مرخ ” تلفظ می شود.پرنده دومی در لکی ” قلنگ ” ودر زبان فارسی ” کلنگ “تلفظ می شود.هر دو تلفظ صحیح است ،چون عموما قاز ئو قلنگ همراه هم می آیند ،بنا بر این از نظر زیبایی نگارش و زیبایی خوانش “ق ” هم درست است.این بیت نشان می دهد که مردمان لک زبان در مورد پرندگانی که بومی منطقه نبوده اند وتنها برای گذر در منطقه دیده شده اند آگاهی وشناخت داشته اند.اما باید دید که این پرنده چگونه پرنده ای است و آیا در ادبیات فارسی هم رد پایی دارد یا نه.
منوچهری در بیتی می گوید:
چون نهنگان اندر آب و چون پلنگان در جبل/چون کلنگان درهوا و همچو طاووسان به کوی
در بیتی دیگر می گوید:
چون کلنگان از هوا ،آهنگ او سوی سوی نشیب / چون پلنگان از نشیب ،آهنگ او سوی فراز
کلنگ : کلنگ . در فرهنگ دهخدا آمده است: [ ک ُ ل َ ] (اِ) پرنده ای است کبودرنگ و درازگردن بزرگتر از لک لک که او را شکار کنند و خورند و پرهای زیر دم او را بر سر زنند. در دیگر فرهنگها آمده است: ( اسم ) پرنده ایست عظیم الجثه از راسته ی دارز پایان که جزو پرندگان مهاجر محسوب است . این پرنده دارای منقاری قوی و نوک تیز و بالهای وسیع است و بالای سرش برهنه و بدون پر میباشد . در حدود ۱۲ گونه از این پرنده شناخته شده که در سراسر گیتی منتشر ند . کلنگ در نقاط مردابی و معتدل میزید و در موقع مهاجرت دسته هایی بشکل ۷ میسازد و معمولا در موقع سرما بطرف جنوب مهاجرت میکند . پر های برخی از کلنگ ها خاکستری و بعضی تیره تر و برخی خاکستری مخلوط با قهوه ای در ناحیه ی گردن میباشند . بعضی در قسمت بالها دارای پر های سیاه رنگ هستند در حالیکه منقارو پر های گون. آنهاکاملا سفید است . بلندی این پرنده به یک متر و گاهی ۱/۵ متر میرسد غرنوق غرنیق غرانق کرکی قلنگ : قرنگ : قلنگه غارقلنگ از نامهای دیگر آن است.
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

یک پاسخ

  1. Vahid Yousefvand گفت:

    عالی بود دوستان برای من قاز قلنگ همیشه ناشناخته بود 😀
    ممنون از این همه تلاش و برپایی این لینک.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 34 = 41