+سوییر ئایشدن(ثویین)رپیثوین

+سوییر ئایشدن(ثویین)رپیثوین
یکی از دوستان در مورد زبان لکی مطلبی را ارائه داده بودند که در آن گزارشی از سویر ئایشدن به چشم می خورد ،بنده هم تکمله ای به آن می افزایم.
در آن هنگام که گرمای تابستان سنگ را آب می کند وخورشید به وسط آسمان رسیده تا دوساعت از ظهر گذشته چنانچه کسی در معرض حرارت آن قرار گیرد دچار نوعی کسالت وگرمازدگی می شود که در لکی به آن “سویر(سوین)ئایشدن”می گویند.سویر ئایشدن حالتی است متشکل از تشنگی مفرط وبی حالی وگرمازدگی.این حالت ممکن است بر اثر وزیدن بادهای سوزان تابستان هم رخ بدهد که در لکی به “وا سویر” معروف است .می دانیم که در زبان لکی داغ را سویر می گویند.مانند:”چای سویر”،”ئاو سویر”و…که مراد از سویر داغ است.شاید این گفته به خاطراین است که مواد بسیار داغ که جسمشان هنگام داغ شدن به رنگ قرمز در می آید،رواج پیدا کرده است.در هر صورت این واژه ی سویر یا سوین ریشه در زبان اوستایی دارد. و مانند هزارن کلمه ی دیگر زبان لکی که هم اکنون قسمتها ویا اجزای کوچکی از آنها باقیمانده است احتیاج به نقد وجدا سازی دارد.
در اوستا دومین گاه از گاههای پنجگانه را رپیثوین می خوانند یعنی از ظهر تا عصر یا تا سه ساعت بعد از ظهر که اوج گرمای تابستان در این زمان رخ می دهد.همچنین رپیثوین نام ایزدنگهبان تابستان است وآفرینگان رپیثوین ویژه ی اوست.این واژه در کتب وروایات زردشتیان به صورتهای گوناگون آمده است.مانند:رفثین،رفثون،رپیتیپین،رپیتین،رپتون،رفیتون ورفیتنو…در روایت داراب هرمزدیار ودر نیرنگستان آمده است که:”رپیثونگاه از نیمروز تا سه ساعت پس از نیمروز را گویند.رپیثوین در پهلوی رپیتوین به معنی نیمروز آمده است. با توجه به این مطالب واینکه ایزد رپیثوین در ارتباط با تابستان وهم چنین گرمای شدید تابستان بین ساعات ۱۲ تا ۳ بعاز ظهر است این واژه ی لکی “سویر یا سوین “از همان واژه ی اوستایی گرفته شده است.

#مهدی_ زینی
ttp://telegram.me/farhangelakI

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

39 + = 44