سنگ کر / sang kar / سه نگ که ر

+«سنگ کر / sang kar / سه نگ که ر»
سنگ کر نام منطقه ای در غرب الشتر است که روستای چشمه علی اکبر در پایین دست آن قرار دارد. در امتداد این منطقه به طرف غرب ، دره ای وجود دارد که به « سنگ کر »معروف و مشهور است .مردمان لک زبان الشتر برای نام گذاری آن به «سنگ کر» دلایلی ذکر می کنند که مهمترین آن به شکل زیر است.
در اواسط این دره سنگ بزرگی وجود دارد که از کوه تخت سلیمان به سمت پایین غلتیده ودر ته دره قرار گرفته است. مردمان می گویند: زمانی که حضرت علی (ع) با کفار می جنگید، از این سنگ کمک می طلبد و سنگ پاسخی نمی گوید ،حضرت با صدای بلند می گوید ای سنگ مگر کر هستی؟ ،باز هم جوابی نمی شنوند ،از آن زمان این سنگ کر شده و به همین خاطر چنانچه کسی در یک طرف سنگ قرار گیرد نه صدایی می شنود و نه صدایش به گوش کسی می رسد.
نمونه ای از این سنگ در کرمان وجود د ارد که به «سنگ کر» معروف است.و مردمان معتقدند که صدا از این سوی سنگ به آن سوی سنگ نمی رسد .نویسنده ی کتاب تاریخ اساطیر ایرن می نویسد که من امتحان کردم و اینگونه نبود و فقط می توان این را گفت چون این سنگ از کوه (کر)فرو غلتیده چیزی دیگر نیست.
آقای مفرد کهلان زمانی که در مورد واژه ی «کرمان» صحبت می کند ، می گوید که کرمان از دو جزء ، کر + مان تشکیل شده .همچنین در مورد کرمانج می نویسد که کرمانج ازدو جزء کر + مانج تشکیل شده ، که هردو جزء اول این دو واژه یعنی «کر» به معنای کوه است و واژه ی کرمانشاه نیز به معنای مکان کرمانجهاست. وی اشاره می کند که کرمان و کرمانج در عهد باستان تحت نام «ساگارتیان» یعنی سنگ کنان معروف بوده اند. به نظر می رسد که با توجه به این موضوع زاگرس نیز ریشه ای در این واژه ها داشته باشد که ما را با آن کاری نیست.ایشان معتقد است که در اثر گذشت زمان و مطابق قوانین زبانشناشی «ک » به« گ» تبدیل می شود و کر به گر مبدل شده است.همچنین واج اول کرمانج تغییر مصوت از کسره به ضمه داده است. این گفته ی ایشان در زبان لکی ثابت شده است زیرا ما در زبان لکی «گر» را به معنای کوه می شناسیم وبنده در نوشته ای به نام «گرین» به آن اشاره کرده ام.
نکته ی دیگر این است که نامگذاری این سنگ به «سنگ کر»در ادوار دور انجام شده و هنوز هم باقی مالنده است و مردمان داستانی به آن افزوده اند.
اما بر گردیم به «سنگ کر»مورد بحث که در الشتر وجود دارد ،می توان گفت: این وجه تسمیه که در ذهن مردم هست ،چیزی غیر از واقعیت است،بلکه این مکان وسنگ همان معنی را می رساند که در مورد «سنگ کر» کرمان وجود دارد وبس و آن هم « سنگ فرو غلتیده از کوه» است.بنده آن را آزمایش کرده ام و چنین چیزی وجود ندارد، هر چند که« سنگ کر» خیلی بزرگ است و ممکن است صداهای خفیف از یک سمت به سمت دیگر نرسد.
منابع : تاریخ و اساطیر تطبیقی ایران جلد ۵ ،جواد مفرد کهلان/
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 71 = 78