ره میِ rame

+ره میِ rame
در زبان لکی بر خلاف زبان فارسی واژه ی” ره میِ” (رمه) را برای اجتماعی از چهارپایان باربر مخصوصا اسب واستر ومادیان به کارمی برند.کمتر شنیده شده که کسی این واژه را برای گله ی گوسفند به کار ببرد.گله ی گوسفندان خود واژه ی “ریه ن” و “جه لاوُ” دارند .ره میِ لکی که حرف کاف اوستایی آن حذف شده است هنگامی که در جایگاه صفت یا اسم شغل قرار گیرد کاف آن بر می گردد. چنانچه در واژه ی “ره مکه لو “(چوپان رمه). گاهی هم هنگام کوچ عشایر چهار پایان بار بر که در کاروان ایل بارها را حمل می کنند ویا برخی مخصوص “ته لمیت” هستند در یک نگاه ” ره میِ”نامیده می شوند.
زمانی که جمعیت کم بود و هنوز برای امرار معاش اراضی ملی ومراتع با گاو آهنهای خشن و اره های بی مروت آشنا نبود،رمه های اسبان ودیگر چارپایان دیده می شد که زیبایی خاصی به طبیعت می بخشید.صدای اسبان در میان “کمه زار” های انبوه زاگرس ندای سرور و زندگی را در ذهن جاری می کرد.
در اوستا جمشید جم با صفت “خوب رمه ” توصیف شده است و واژه ی ” اهو رَمَک ” را برای ایشان به کار برده است. “اهو” به معنای خوب و “رَمَک ” به معنای رمه است که مجموعا به معنای خوب رمه است.البته در اوستا منظور از رمه فقط چهار پایان نیست بلکه گروه مردمان وجوامع انسانی را نیز شامل می شود.”پس از آنکه اوبه دروغ سخن نادرست گفت،فر آشکار به پیکر مرغی از او بگسست،آنگاه که جمشید “خوب رمه “گسستن فره را دید، افسرده وسر گشته شد.(بهمن انصاری،یشتها ،زامیاد یشت).در پهلوی به کلماتی چون:رم ram ،رمک rama به معنای رمه بر می خوریم ،همچنین شکلی از آن به صورت رمکا ramaka هست که به معنای مادیان وجانور ماده است.در پهلوی “رمک سردار” به معنای نگهبان رمه آمده است که این واژه در زبان لکی” رمکه لو” شده است.در زبان فارسی به رمه تبدیل شده ودر زبان لکی هم های غیر ملفوظ آن به لفظی مابین حرف ی و کسره تبدیل گردیده وحاصل آن “ره میِ ” rame شده است.در فرهنگ دهخدا ذیل واژه ی رمه اینچنین آمده است: “رمه :گله ی گوسفند وایلخی اسب.” ایلخی در ترکی به معنای گله ی اسب ورمه ی چارپایانی است ،که در صحرا برای چرا رها کنند.
می توان ادعا کرد که واژه ی” میِ ” به معنای گوشفند در زبان لکی بر گرفته از همین رمه و رمک اوستایی است.
منابع:یشتها بهمن انصاری/فرهنگ پهلوی ژاله آموزگار ودیگران/فرهنگ دهخدا/
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

32 + = 38