«خرنگزه»

+«خرنگزه»
حشره ای است کوچک به اندازه ی زنبور عسل که نیشی گزنده دارد.این حشره در خرداد ماه پیدا می شودوبا نیش زدن گاوها باعث اذیت وآزار آنها می شود.گاوها برای رهایی از نیش این مگس پا به فرار می گذارند.این اتفاق به گا خرنگزه معروف است وگله ی گاوها (گانوه) با فرار خود موجبات ویرانی کشتزارها را فراهم می آورند وچه بسا به جاهای دور دست فرار کنند وبرای همیشه از دست صاحبشان بروند….
در دین زردشت موجودات یا نیک هستند یا بد.موجودات بد محکوم به فنا ونابودی هستند،گروهی از این موجودات خرفستران(حشرات)هستند که خرنگزه یکی از آنهاست.
مرحوم پور داوود هنگامی که در مورد خرفستران ومکانهای پیدایش آنها صحبت می کند ،از زبان اهورمزدا می نویسد:دومین جایها وسرزمینهای بهترین که من اهورامزدا بیافریدم گوَ (gava)می باشد.آنجاییکه سغدیان هستند ودر آنجااهریمن پر گزند به پتیارگی مگس گاو پدید آورد. در متن اوستا به جای مگس واژه ی سکئیتی(sakaiti)آمده است ودر گزارش پهلوی( پازند)به «کُرک مگس / korek magas »گردانیده شده است یعنی مگسی که به گاو آسیب میرساند ومن ندانستم کُرک چیست.(پور داوود).ای کاش مرحوم پور داوود از زبان لکی آگاهی داشتند.
در زبان لکی به لارو حشرات «کُرک» / korek / می گویند.در سال قله سال(ملخ سال)در منطقه ی الشتر مردم برای رهایی از دست ملخها در زمین گودالهایی حفر می کردند وشب هنگام ملخها ولاروهایشان در آن به دام می افتادند ومردم با پاشیدن سم آنها را از بین می بردند.این گودالها به خاطر کُرک ملخ به کُرک (korek)معروف شدند.
در هر حال خرنگزه که حشره ای موذی است هم ردیف مگس هایی چون :سگ مگس،اشتر مگس وخر مگس و…است.اسم این حشره در ظاهر باید خر مگس باشد یعنی مگسی که از خر نیشگون می گیرد اما در واقع همان مگس گاو اوستاییست.
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 76 = 80