+تویلک

+تویلک
بی شک انسانها از ابتدای خلقت واز زمانی که شروع به تشکیل اجتماع نمود ،در فکر این موضوع بوده اند که خود را در نظر دیگران زیبا جلوه دهند.در همه ی اقوام با توجه به نوع فرهنگ ودستیابی به علوم مختلف، از نظرآرایش وزیبا ساختن وخوشبو کردن خود متفاوت بوده اند.هر قومی از نوعی لوازم آرایش که در دسترس داشته است بهره می برده است. اگر ما پیشرفت و تغییرات در مد و زیبایی را از زمان اجدادمان تا حالا دنبال کنیم، شاید به تمام آن تغییرات پی ببریم.
آثار به جا مانده از اجداد به ما نشان میدهد که مواد رنگی برای رنگ کردن مو، ناخن و پوست به کار میرفته و خالکوبی نیز در آن زمان وجود داشته و مرسوم بوده است. مواد رنگی و آرایش از ریشه درختان، برگ و کلا مواد گیاهی و معدنی تهیه میگردید. مصلا پودر به نام کوهل شبیه سرمه در زمان مصریا قدیم برای شفافتر و بزرگتر نشان دادن چشمها مصرف میشد. دوده چراغ را به ابرو میزدند و از اکسید آهن برای تهیه سرخاب جهت آرایش صورت استفاده میکردند.(سایت تبیان)تنها مقاله ای که در مورد آرایش نوشته شده همین مورد را پیدا کردم وعنوان آن آرایش زنان در ایران باستان است ام اشاره ای مختصر وگذرا به ایران باستان شده است وبیشتر در مورد ملل دیگر صحبت می کند.
آمده ام وسمه کنم، نیامدم وصله کنم
شاید امروز از عبارت «هفت قلم آرایش» به صورت طنز استفاده شود، اما هفت قلم آرایش ریشه ای تاریخی دارد که در قدیم به آن «هفت وند» هم می گفتند. «سرمه»، «نگار» یا همان حنا، «قاضه» که به سرخاب یا سرخی هم معروف است، «سفیدآب»، «وسمه» برای پر پشت کردن ابروها، «زرک» که گرد طلایی رنگی است و به مو و صورت می مالند، اما هر کسی جرات آراستن و به اصطلاح هفت قلم آرایش کردن را نداشت؛ چون در فرهنگ دینی و عرفی ایرانیان مسلمان، این گونه آرایش کردن زشت و نکوهیده بود جز برای زنان متاهل.
منظور ما از این مطالب نشان دادن تاریخچه ی آرایش نیست بلکه می خواهیم یکی از درختهای منطقه ی لرستان را که زنان لک ولر برای زیبایی و سلامتی چشمان خود از آن بهره برده اند معرفی کنیم. تویلک(دافنه) Daphne Amvustipoli: این درخت از گیاهان دارویی محسوب می شو نام فارسی آن مازریون است. درختچه ای است که درکوهپایه ها وارتفاعات میانی کوه ها می روید.دارای برگهایی باریک وساقه هایی ترد وشکننده است.میوه ای به رنگ قرمز دارد که خوردنی نیست ودر اواخر شهریور به ثمر می رسد.زنان عشایر از سوزاندن ساقه وریشه ی آن نوعی سرمه درست می کنند که معروف ومرغوب است.برای این کار چوب تویلک را در اجاق آتش می زنند وساج(تابه) را بر روی آن می گذارند تا دوده ی حاصل را جمع آوری کند.در پایان دوده ها را از ساج جدا می کنندودر سرمه دان که به آن پاچه خروس می گویندوخود آن را از پوست ران مرغ یا خروس محلی ساخته اند، می ریزند.
چوب این درخت در آتش به سرعت می سوزد حتی در روزهای بارانی تنه ی ترآن به خاطر اکسیژن ونوعی روغن که در خود دارد زود سوز است.از میوه ی آن که شبیه گوجه است منتهی خیلی ریز وبه اندازه ی دانه ای نخود می باشدوهسته ی آن دانه ای ریز واستوانه ای است در تسکین درد مفاصل استفاده می کنند.
منبع: فرآوری :طاهره رشیدی/بخش تاریخ ایران و جهان تبیان/ روزنامه جام جم، شماره ۳۴۳۹ به تاریخ ۱/۴/۹۱، صفحه ۱۰ / رد پای پیشینیان /
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

یک پاسخ

  1. sokut گفت:

    سلام و خسته نباشید ممنونم مطلب خوبی بود،ولی کاش عکس هم از این درخت میذاشتین که اطلاعاتمون کامل بشه. ممنونم دستو درد نهه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 + 1 =