«تسیاری / tasyari»

«تسیاری / tasyari»

مونگت تسیاره ئی ژیر لچک
سوزِ مل بلنگ ، خیاطه پلک
تیریک روشن کَر! ، شومونگم تونی
و محاق روی ، نایژمیِ ور نوتک

#م.ز

« تسیاری » واژه ای لکی و به معنای این است که کاری را نامحسوس انجام دادن و همچنین به طور نامحسوس کسی را زیر نظر داشتن .
دذر زبان لکی اصطلاحی معادل این واژه داریم و ان «کارم نیارم / karemneyarem» است.
گاهی از کسی می خواهند که از جایی خبری کسب کنند و این کسب خبر طوری باشد که کسی بویی از ماموریت و مقصد تسیار نبرد ، در این موقع می گویند : « چوی کارم نیارم بچو خوری بار» یعنی به طور نامحسوس و گونه ای که کسی به مقصود شما پی نبرد خبری بگیر و بیار.
تسیار در زبان لکی اسم فاعل هست یعنی تسیاری کننده ولیکن تسیاری مصدر است .
گاهی دمهایی که با زیرکی از هر چیزی با خبر می شوند و از دهان دیگران حرف می کشند به این نام موصوفند و می گویند خیلی تسیار است، که البته منظورشان داشتن هنر « تسیاری» است.
زمانی این واژه جانشین «رقیب» می شود.می دانیم که رقیب به معنای این است که کسی را زیر چشمی در نظر د اشتن. عموما در مسابقات افراد ورزشکار مخصوصا ورزش دو طرف مقابل را زیر چشمی در نظر می گیرند که از آنها جلو نزند و در موقع مناسب پیشی بگیرند.
در زبان لکی علاوه بر این معنا دارای یک معنای دیگر هم هست و آن این است که کسی را مامور می کنند که افرادی را مخصوصا زنان را که از خانه بیرون می روند ، زیر نظر بگیرند و گزارش کنند.
گاه در معنای مواظبت و مراقفبت به کار می رود ، چنانچه به یک شخص بزرکتر می گویند مواظب شخصی کوچکتر از خود باشد ،:« تسیار فلونی بو»یعنی مواظب فلانکس باش.
در فرهنگهای فارس برای واژه ی تسیار معنی سفر کردن و گشتن و….آمده است و آن را مصدرعربی دانسته اند.به نظر می رسد با واژه ی لکی نسبتی نداشته باشد.
لغت‌نامه دهخدا
تسیار. [ ت َ ] (ع مص ) رفتن . (تاج المصادر بیهقی ). سیر. (ناظم الاطباء) (متن اللغه) (از اقرب الموارد) (المنجد). رجوع به سیر شود.

منابع: فرهنگهای فارسی

#مهدی_زینی

http://telegram.me/farhangelakI

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

39 + = 43