« ئاو روشداییه »

+« ئاو روشداییه »
یکی از باورهای مردمان لک این است که آب و روشنایی (نور)با هم ارتباط دارند.در مورد آب، واته ،باور و نظائر سائره ی فراوانی وجود دارد.در قرآن مجید هم خداوند در مورد آب می فرماید:وجعلنا من الماء کل شی حی.(ما آب را مایه ی حیات هر چیز قرار دادیم) سوره ی انبیاء آیه ی ۳۰/هر چند مفسرین در این مورد دو نظر دارند یکی اینکه این آب را همان نطفه می دانند و دیگر اینکه همین آبی که از ابرها می بارد.در هر صورت قرآن آب را مایه و اصل هر آفریده می داند.
در میان ما لکها هر گاه با آب مواجهه شوند یا آب را در خواب ببینند آن را به روشنایی تعبیر کرده و به حساب می آورند.در مورد آن هم واته هایی هست که به برخی اشاره می شود.
۱٫ ئاوتیِ هواردیه مِنتیِ نُم دیه =آبی خورده ای و تصویر مرا در آن دیده ای.گذشته از معنا و مفهوم این واته، باید گفت اشاره ای به زلال و شفاف بودن آب که همان روشنایی است، دارد واینکه به خاطر شفافیت و نورانی بودن تصویر انسان را منعکس می کند.
۲٫ ئیِ ئاو شو مه ن پیه ریز کِردِن= از آب شب مانده پرهیز کردن.این واته نیز به یکی از دستورات دین زردشت اشاره دارد که می گوید :در شب هیچ آبی را برای هدیه کردن در مراسم نبرید وکسی که این کار را انجام ندهد پارسا و پرهیزگار است و بنده در مقاله مانندی جدا گانه به آن پرداخته ام.
۳٫ ئاو روشناییه =آب روشناییست. دراین گفتار منظور وهدف «روشنایی دانستن آب» که بازمانده ی ایران باستان و باور مردمان آن دوره و بر گرفته از اوستا می باشد.
۴٫ ئاویِ گِ رشیا گردا نماوُ . آبی که ریخت جمع نمی شود.
۵٫ ئی ژیر ویار ئی ئاو نایین. از زیر گذر (گدار )از آب رد شدن. این واته را مردم بر عکس بر زبان می آورند و می گویند از پشت گذر (بالا) از آب گذشتن.وقتی که از بالای گذر به آب بزنی آب تو را به گدار می رساند و رهایی در پی دارد فاما از زیر گذر صحیح است زیرا آب تو را خواهد برد و گداری در کار نیست که منظور از گفتن این واته هم همین است ،یعنی کار را از روی اصول دانایی انجام نمی دهی.
۶٫ وت حالو ویر ئو هوار ئاوُ بردویی ،خویه رزا ویر ئو بلنگ منیه مهه رد.آب دایی را به طرف پایین برده بود،خواهرزاده عمدا به طرف بالا در پی او می گشت.
۷٫ئاوُ بار ده س بشور.=آب بیار و دستت را بشور.یعنی هیچی باقی نمانده است وهمه چیز از بین رفته است.
۸٫مِ ئاوُ بردمه چه میِ هوارتر= مرا آب برده است چند متر پایینتر(آب چو از سر گذشت چه یک وجب چه صد وجب.)
۹٫ئاوُ ئو کوی هوفه لی نیرن.= آب و کوه لاف زدن ندارند.هر دو خطرناک هستند.
۱۰٫ئاویاری زه ل کردن=کار بیهوده وبی منفعت کردن.
۱۱٫ئاو ئی پاکی رویین (آب را از نقطه ی زلال چشمه بر داشتن)= این واته می تواند به موضوع بحث هم ارتباط داشته باشد،چون از روشنایی و پاکی آب سخن می گوید و در کل به معنای با صداقت و دور از دروغ عمل کردن است.
۱۲٫ولوت کُل ئاوُنه میه ری –فلان- خاوه میه رتیِ(دنیا را آب ببرد – فلان – را خواب می برد)= اشاره به آدمهای تنبل و بی کاره.
از اینگونه واته ها با موضوع آب زیاد است که همه از آنها آگاه هستیم و فقط به مشت نمونه ی خروار اشاره شد.

اینکه مردم ما آب را مایه ی روشنایی می دانند بر گرفته از آن چیزی است که در اوستا برای آب روشنایی و نورانیت در نظر گرفته شده است.
در اوستا فرگرد ۲۱ زردشت خطاب به ابر می گوید:» ای ابربه دریای فراخ کرت فرود آی و…..»آقای جلیل دوستخواه در این مورد توضیح می دهد که «ایرانیان بر این باور بودندکه آب و روشنایی از یک چشمه اند ودر یک بستر روان می شوند.همچنانکه روشنایی از البرزبر می آید،آبها نیز از همانجا می جوشند وبه همانجا باز می گردند.» از آن جا که روشنایی از سه سر چشمه (خورشید وماه و ستارگان)پدید می آید،آب را سه بار می ستایندو هر بار با یکی از این سه پدیده. با توجه به اینکه آب سه خاستگاه روشن در آسمان دارد ،خود آب نیز داری باطنی روشن و نورانی است،بنا بر این اگر آب را درخواب ببینی نیک و خوب است.
این باور در میان مردم ایران زمین وجود دارد و همچنین آب نطلبیده را مراد می دانند و آب تعارف شده را با کمال میل می نوشند.
منابع اوستا به گزارش جلیل دوستخواه. ص۸۸۰/
(مهدی زینی)

مهدی زینی

من مهدی زینی ا صلانی متولد 1337-الشتر ،کارشناس زبان و ادبیات فارسی ،دبیر باز نشسته ی آموزش و پروش ،نویسنده ی دو کتاب رد پای پیشینیان «فرهنگ عامه ی لکی» و کتاب شرح و بیان توصیفی برخی واژه های لکی که هر دو در دست چاپ هستند.هم اکنون در مورد معرفی زبان و فرهنگ لکی فعالیت می کنم.

شما ممکن است این را هم بپسندید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 66 = 75